Controls en klassen in .NET:
Objectoriëntatie in VB .NET

Grafische controls

Zoals andere klassen hebben controls eigenschappen, methodes en gebeurtenissen. Omdat ze makkelijker te maken zijn, gaan we daar even mee beginnen.

Een aandachtspuntje: van zodra je de control gemaakt hebt, verschijnt hij in de Toolbox. Je moet echter compileren voor je hem ook effectief kan gebruiken in je programma.

Als voorbeeld nemen we een eenarmige bandiet, een gokspel waarbij een aantal figuren willekeurig worden getoond. De speler wint als er drie keer dezelfde tekening wordt getoond. Zie verder hier.

Andere voorbeelden:

Een cijfervak (tekstvak waarin alleen cijfers kunnen ingetikt worden).
Een cijferbox (tekstvak met cijfers die groen zijn indien positief en rood indien negatief)
Een dobbelsteen (we tonen het getal, we beelden geen dobbelsteen af). Zie ook: Eenarmige bandiet.
Een minutentimer die in minuten rekent in plaats van de milliseconden waarin de VB Timer rekent.
Een paswoordcreator: is het paswoord waar je aan denkt voldoende veilig?
Een tekstscroller* (de tekst rolt voorbij)
Een thermometer die de temperatuur uitzet en wit is (heel koud), blauw (koud), geel (lauw) of rood.
Een textbox met grijze tip
Een paswoordcreator
Een datumvak: een control dat een event heeft als de invoer een datum is

Noties van objectoriëntatie

Alles in VB .NET zijn klassen. We stellen hieronder enkele noties van objectoriëntatie voor:

Encapsulatie

Gegevens en code worden ingepakt één klasse, en onzichtbaar maken wat niet gezien moet worden

Velden

Velden zijn gegevens (variabele, integer, string, ...) die deel uitmaken van een klasse. Ze kunnen min of meer publiek toegankelijk zijn.

Public Class MijnKlasse Public intVeld as Integer 'publiek toegankelijk
Friend strVeld as String 'zichtbaar in deze assembly
Private blnVeld as Boolean 'zichtbaar in deze klasse
Protected strAnderVeld as Boolean 'zichtbaar in deze klasse en afgeleide (overge�rfde) klassen

Meestal werkt men met eigenschappen.

Eigenschappen

Eigenschappen zijn waarden die kunnen opgevraagd of ingesteld worden. De syntaxis ziet er als volgt uit:

[Readonly] Property name As type

De editor maakt onmiddellijk het Get / Set paar aan.

Soms willen we niet dat de eigenschap kan ingesteld of afgelezen worden: de leeftijd moet berekend worden, die kunnen we niet laten instellen. Uit dit voorbeeld blijkt ook onmiddellijk dat er soms bereking moet gebeuren vlak voor het opvragen. Soms moet er ook een controle gebeuren bij het instellen van eigenschap: de zijde van een vierkant kan niet negatief zijn, bij voorbeeld.

Public Class MijnKlasse

Property name() As String

Get

End Get

Set(ByVal Value As String)

End Set

End Property

ReadOnly Property leeftijd() As Integer

Get

End Get

End Property

End Class

Constructoren

Constructoren zijn stukjes code om object te initialiseren. Ze kunnen een parameter hebben. Ze worden gebruikt om bv. noodzakelijke eigenschap in te stellen die nadien niet meer kan veranderen, zoals de naam of geboortedatum van een persoon.

Public Class mens

Private naam As String

Public Sub new(naam As String)

Me.naam = naam

End Sub

End Class

Soms moet je dit ook gebruiken om een default waarde (verstekwaarde) in te stellen. Bij breuken bijvoorbeeld is het belangrijk dat de teller op 1 staat van bij het begin, want anders kan er een deling door nul gebeuren.

Methodes

Een methode is een stukje code dat je kan oproepen via een klasse of uitvoeren op een object van die klasse. Bijvoorbeeld: een klasse mens waarin je die mens zijn naam laat zeggen.

Public Class mens

'...

Public Function spreek() As String

Return "Ik heet " & Me.naam

End Function

End Class

Functioneel kan men twee types onderscheiden: Functies geven iets terug, Subs geven niets terug.

Events / Gebeurtenissen

Er gebeurt iets in een klasse, en dan kan een ander stuk van het programma iets ondernemen. Dat kan door een event. Verlies niet uit het oog dat zo'n event moet gedeclareerd worden aan het begin van de klasse.

' Declare an event at module level.

Event LogonCompleted(UserName As String)

Sub Logon(ByVal UserName As String)

' Raise the event.

RaiseEvent LogonCompleted(UserName)

End Sub

Een ander voorbeeld zou kunnen zijn het wijzigen van een waarde, of de verjaardag van een persoon.

Om zo'n gebeurtenis in je programma te kunnen gebruiken (om er code voor te kunnen schrijven) als je zo'n klasse gebruikt, moet je een object (instantiatie) van die klasse declareren in de algemene sectie de klasse van het formulier (buiten een Sub, dus),

Daarna vind je het object (met zijn naam) en zijn gebeurtenissen in de werkomgeving.

Dim WithEvents t As New Timer

Op een klasse kan je ook operatoren defini&;ren. We hebben een voorbeeldje uitgewerkt met breuken.

Inheritance / overerving

Een klasse kan van een andere overerven, en neemt dan de eigenschappen, events en methoden over Ze kan die uitbreiden. Bijvoorbeeld: dier heeft een naam, en een kat heeft ook specifiek geluid.

Public Class childclass : Inherits baseclass

Eigenschappen, methodes en events worden overgenomen. Constructoren moet je nog eens extra oproepen.

Een voorbeeld: dier heet bij verstek "beestje", kat heet bij verstek "poes" en heeft als geluid "miauw".

Overloading

Je kan een klasse twee methoden hebben met dezelfde naam maar een andere signatuur (type van terugkeerwaarde, aantel en type van parameters). Een klassiek voorbeeld is een constructor met en zonder parameter. Op die manier kan je een verstekwaarde geven:

Public Class hond

Private naam As String

Public Sub new(naam As String)

Me.naam = naam

End Sub

Public Sub new()

Me.naam= "woef"

End Sub

End Class

Interfaces

Interfaces zijn klassen zonder code die niets meer doen dan een framewerk defini�ren. Klassen kunnen zo'n Interface overerven en invullen. Het resultaat zijn een aantal klassen die op dezelfde manier werken - die dezelfde interface hebben.

Voorbeelden

Een en ander kunnen we toelichten met deze code:

De klasse dier

Public Class dier

    Protected dnaam As String

    Public Sub New(ByVal naam)

        Me.dnaam = naam

    End Sub

    Public Sub New()

        Me.dnaam = "beestje"

    End Sub

    Property naam() As String

        Get

            Return Me.dnaam

        End Get

        Set(ByVal Value As String)

            Me.dnaam = naam

        End Set

    End Property

End Class
De klasse kat

Public Class kat : Inherits dier

    Public Sub New()

        MyBase.New("poes") 'we wijzigen de default constructor

    End Sub

    Public Sub New(ByVal naam As String)

        MyBase.New(naam)

    End Sub

    Public ReadOnly Property geluid() As String

        Get

            geluid = "miauw"

        End Get

    End Property

End Class

Je kan als volgt een dier aanmaken en oproepen:

Dim tegevennaam As String

tegevennaam = InputBox("Geef een naam aan het dier")

Dim d As dier

If Not tegevennaam = "" Then

d = New dier(tegevennaam) 'andere constructor

Else

d = New dier 'default constructor

End If

MsgBox(d.naam)
Een kat aanmaken en oproepen gaat als volgt:

Dim tegevennaam As String

tegevennaam = InputBox("Geef een naam aan de kat")

Dim k As kat

If Not tegevennaam = "" Then

k = New kat(tegevennaam) 'andere constructor

Else

k = New kat 'default constructor

End If

MsgBox(k.naam & vbCrLf & k.geluid)
Je kan het programma bekijken en het project downloaden.

Namespaces

Namespaces zijn ruimten waarbinnen klassen gedefinieerd kunnen worden. Er ontstaan geen conflicten tussen verschillende namespaces.

Namespace eerste
Public Class test
'...
End Class
End Namespace

Namespace tweede
Public Class test
'...
End Class
End Namespace

Je kan een namespace importeren aan het begin van een module / klasse.

Imports Microsoft.VisualBasic.Constants

Voorbeelden / oefeningen

Persoon*
Een persoon heeft een naam, geboortedatum, geslacht, leeftijd.
Jaren*
Van een jaar berekenen we of het een schrikkeljaar is, de eeuw, en de weekdag waarop Kerstmis valt.
Temperatuur
In graden C of F. Je kan zien dat het werken met klassen het programmeren een stuk eenvoudiger kan maken.
Vierkant
Een vierkant heeft een zijde, oppervlakte, omtrek.
Breuk*
Een breuk heeft een teller, noemer, waarde. We moeten vereenvoudigen als teller en noemer door hetzelfde getal deelbaar zijn.
Puntenboek*
Variant op de vorige toepassing. Geen vereenvoudiging meer, maar je moet kunnen optellen bij de teller (het behaald aantal punten) en bij de noemer (het maximum van de te verdienen punten).
Belegging / bedrag
Een belegging heeft een waarde, een percentage (eigenschappen) en een vervaldag waarop de intrest wordt bijgeteld. Indien het een belegging in euro is, is de waarde in BEF alleen-lezen.
Hoeken*
We gaan rekenen met graden in een .NET klasse. We voorzien de waarde in graden en radialen, en de eigenschappen sinus, cosinus en tangens. We voorzien ook de mogelijkheid om bij een hoek een andere hoek op te tellen, vereenvoudiging (geen negatieve hoeken, geen hoeken groter dan 360°) en de weergave met minuten en seconden.
Uren tellen*
Je kan in VB uren tellen, maar uren zijn daar delen van een dag. We bouwen een klasse om met uren te rekenen en uren weer te geven met minuten en seconden.
Binair*
Een getal heeft een decimale en een binaire notatie. Maar eens de binaire notatie gefinieerd is, kan je rekenen in het binair.

Je kan de klassen in actie zien en het project downloaden. De klassen met * zijn niet inbegrepen en kan je apart downloaden.

Je kan de controls in actie zien en het project downloaden. De controls met * zijn niet inbegrepen en kan je apart downloaden.

Gebruik

Wat kan je met die klassen en controls doen?

Je kan de code hergebruiken in andere programmeerprojecten. Op die manier kan je code die je geschreven hebt en waarvan je weet dat ze werkt, hergebruiken zonder die code nog ooit opnieuw te moeten schrijven.
Je kan de code hergebruiken door het .VB bestand op te slaan en aan nieuwe projecten toe te voegen. Voordeel hiervan is dat je makkelijker aanpassingen kan doen.
Je kan de gecompileerde code hergebruiken (het DLL bestand aan je project toevoegen). Voordeel hiervan is dat je je geen zorgen moet maken, maar je moet dat DLL bestand natuurlijk meegeven met het nieuwe gecompileerde programma.

Controls en klassen in .NET: Objectoriëntatie in VB .NET

Grafische controls

Noties van objectoriëntatie

Voorbeelden / oefeningen

Gebruik

Controls en klassen in .NET:
Objectoriëntatie in VB .NET