ARCHIEF

StarOffice 5.1: een voorstelling en bespreking

StarOffice is na versie 5.2 betalend geworden. Zie onze bespreking van OpenOffice 2.2 en onze referenties over StarOffice en OpenOffice.

Wat is StarOffice?
Waar kan ik StarOffice verkrijgen?
Hoe kan ik StarOffice registreren?
Hoe ziet StarOffice eruit?
Onderdelen van StarOffice

Tekstverwerker
Spreadsheet
Database
Presentatiepakket
Tekenpakket
HTML editor

Andere mogelijkheden
Bespreking

Hans Le Roy
CVO KHNB
EHSAL Campus Nieuwland

Wat is StarOffice?

StarOffice is een volledig gratis Office-suite. Ze bevat een tekstverwerker, een HTML editor om webpagina's te maken, een spreadsheet, een database, een presentatiepakket en een tekenpakket.
Het pakket is freeware, dat wil zeggen dat het gratis is voor particulieren. Iedereen kan het downloaden en installeren. Vooraleer je kan downloaden moet je enkele persoonlijke gegevens opgeven om je pakket te registreren. Als je StarOffice op een andere manier verkregen hebt (bijvoorbeeld van een CD-ROM) wordt er gevraagd dat je je registreert.
Er bestaan verschillende uitgaven van StarOffice:

Per besturingssysteem: Windows 95/98, NT, OS/2, Linux, Solaris. De hier besproken versie is die voor Windows 9x.
Er bestaan ook edities in verschillende talen, en met name een Engelse en Duitse versie. Bij deze bespreking heb iok gebruik gemaakt van de Engelse versie.
Er bestaan "grotere", betalende versies - Deluxe (80 DEM), Professional (300 DEM) en Small Business (900 DEM voor 5 licenties). De hier besproken versie is de gratis versie die zonder meer van Internet te downloaden is.

StarOffice is van oorsprong een initiatief uit de Linux wereld, de gratis broer van Unix. In dat universum is het heel gewoon dat software gratis ter beschikking wordt gesteld.
De op Internet toegankelijke handleidingen zijn meestal Duitstalig en beperken zich tot de versie 3 of 4 van StarOffice. De ingebouwde helpfunctie is echter volledig, duidelijk en overzichtelijk, waardooe het (leren) werken met deze suite geen enkel onoverkomelijk probleem stelt.
Intussen is versie 5.2 van StarOffice beschikbaar. Deze versie is niet echter fundamlenteel verschillend van 5.1, al biedt ze wel meer mogelijkheden. Versie 6 wordt binnenkort beschikbaar, en zal de desktop wijzigen, waardoor gebruikers die andere produkten gewoon zijn, niet meer gedesorienteerd zijn.

Waar kan ik StarOffice verkrijgen?

Er zijn twee basislocaties waar men StarOffice kan downloaden:

Het pakket is niet te koop in de winkel.
Zorg voor een goede Internet-verbinding, voldoende tijd en voldoende opslagmogelijkheden bij het downloaden. Je moet namelijk zeven stukken downloaden van samen 62 MB.
De installatie verloopt vlekkeloos. Je kiest een type installatie (tip: kies aangepaste installatie, dan kan je drie taal modules zelf kiezen), klikt een paar keer op OK en nadien heb je in het Startmenu een ingang StarOffice 5.1 Als je daarop klikt, wordt de geïntegreerde werkomgeving opgestart.
StarOffice wijzigt absoluut niets aan je systeem zonder dat je het weet. De StarOffice browser wordt bv. pas je standaardbrowser als je er om vraagt. Je krijgt alleen StarOffice documenten in bij de opdracht Nieuw in Explorer. Geen verrassingen met gewijzigde associaties, onderdelen van andere programma's die plots niet meer werken enz.

Hoe kan ik StarOffice registreren?

Als je via een andere kanaal StarOffice hebt verkregen (bijvoorbeeld via een CD-ROM), dan wordt er gevraagd dat je registreert. Deze registratie is gratis, en kan gebeuren bij:

Ook zonder registratie werkt het product perfect.

Hoe ziet StarOffice eruit?

Bij het opstarten toont StarOffice de desktop met de ikonen.die op je bureaublad staan.

Deze StarOffice desktop heeft de volgende kenmerken:

Een eigen startknop, met een knop voor de desktop en elk van de StarOffice aangemaakte of geopende bestanden.
Deze startknop heeft de items van de Windows startknop overgenomen, met enkele items voor het aanmaken van StarOffice documenten
De mogelijkheid om deze desktop te integreren in de Windows desktop, waarbij de StarOffice taakbalk ook de knoppen voor andere gopende toepassingen bevat.
Een stukje scherm met tips en help. men kan dit scherm sticken (als een apat scherm laten functioneren) of minimalizeren.

Er zijn geen knoppen voor het aanmaken of openen van documenten. Daarvoor moet men het menu, sneltoetsen of de startknop gebruiken. Opvallend bij de opdracht Nieuw is dat er geen opslitsing per applicatie wordt gemaakt, maar volgends de voorgestelde oplossing. Men hoeft niet te kiezen voor tekstverwerker of rekenblad, men kan kiezen voor een bepaald type document.

De suite is ook doorspekt met Autopilots, wizards die de gebruiker leiden om meer complexe of (misschien) minder vertrouwde handelingen stap voor stap te zetten. Ook de dialoogschermen zijn duidelijk.
Bij het opslaan van documenten neemt StarOffice c:\my documents als standaardmap.

Onderdelen van StarOffice

Tekstverwerker
Spreadsheet
Database
Presentatiepakket
Tekenpakket
HTML editor

Tekstverwerker (StarWriter)

De Microsoft Word gebruiker zal zeker niet gedesoriënteerd zijn: hij/zij zal onmiddellijk de vertrouwde manier van werken en denken terug vinden, ook al zijn de werkbalken licht verschillend.
Het meest opvallend aan de werkbalken is de Internetintegratie, en met name de volgende elementen:

De "Load URL" box dat functioneert zoal;s de adresbar van een browser: men kan de naam van de vorige documenten en ze via deze weg opvragen. Dit neemt uiteraard niet weg dat er onder Venster een lijst te vinden is vande geopende bestanden, en dat Bestand een lijst bevat van de laatst bewerkte documenten.
De mogelijkheid om een link met linktekst op te nemen door de gegevens rechtstreeks in te tikken in de daartoe bestemde vakken

Typisch voor StarOffice zijn de knoppen waarmee men de volgende onderdelen kan zichtbaar of onzichtbaar maken:

de explorer: een werkset waarmee men rechtstreeks een taak kan kiezen: een nieuw bestand om aan te maken, of een taak op de werklijst.

Het is ook via deze Explorer dat men toegang heeft tot StartSchedule, een electronische agenda.

de beamer, een verplaatsbaar venster dat de inhoud toont van een geselecteerd element. Hieronder ziet u de objecten die men kan aanmaken in StarOffice.

de navigator die een overzicht geeft van de objecten in een bestand.

de stylist die een overzicht geeft van de beschikbare voorgedefinieerde opmaken:

De doorwinterde Microsoft Office gebruiker zal echter tevergeefs zoeken naar een mogelijkheid om de werkbalken aan te passen. Die mogelijkheid is wel degelijk voorzien: ze zit echter niet in Tools, Options, maar onder Customize na een rechtermuisknop op de werkbalk.

De tekstverwerker bevat alles wat men van een tekstverwerker mag verwachten: letteropmaak, alinea-opmaak, voetnoten en kopteksten, velden, opmaakprofielen, sjablonen, autocorrectie, spellingcontrole, standaardbrieven, ...

Spreadsheet (StarCalc)

StarOffice bevat ook een efficiënt en degelijk rekenblad. We vinden hier alles terug van waar we gewoon zijn om mee te werken, en met name:

Een rekenblad bestaat uit verschillende bladen.
Er is voorwaardelijke opmaak voorzien. De opmaak die wordt toegepast moet men vooraf definiëren en benoemen.

Het volgende is me opgevallen:

Er bestaan ingebouwde functies voor het berekenen van het kleinste gemeen veelvoud en de grootste gemene deler.
Er zijn autofilters ingebouwd, waardoor men de gegevens op een andere manier kan voorstellen.

Database (StarBase)

Een StarOffice database bestaat uit:

tabellen
queries
rapporten
formulieren

Als men een nieuwe database maakt, kiest men het type database (StarBase, maar bv. ook Access 97 - ook al leek die bestandsindeling in mijn testen niet effectief ondersteund te worden), de plaats en de naam van het bestand. Men kan toegangsrechten toekennen aan gebruikers die zich moeten identificeren via een paswoord.
In de database kan men via het contextueel menu tabellen en de andere componenten toevoegen.
Voor het aanmaken van tabellen kan men gebruik maken van de wizard (Autopilot) Table die een tabel zal aanmaken. Men kiest de database waar die tabel zal in geplaatst worden, het type van tabel, de velden die er worden in opgenomen - en dan kan men zijn gegevens beginnen invoeren. Men kan ook kiezen om de tabel zelf aan te maken in ontwerpmodus. Hierbij valt op dat er minder mogelijkheden zijn voor de opmaak van het gegevensveld. Met name is er geen teller ingebouwd (het Autonummeringveld van Access) - en dat is des te vervelender omdat een primaire sleutel vereist is in elke tabel. Een tip: om een primaire sleutel aan te maken moet je rechtsklikken op de rijheader.
Het aanmaken van relaties doet zeer "Access" aan. Wel is er geen referentiële integriteit voorzien, waardoor formulieren gebaseerd op een query geen mogelijkheid blijken te hebben om records toe te voegen.
Ook de queries worden op de vertrouwde manier gemaakt, in SQL of ontwerpweergave.
Formulieren tenslotte kunnen gelijk welk StarOffice documenttytpe zijn: tekst, rekenblad of presentatie.

Presentatiepakket (StarImpress)

Bij het aanmaken van de presentatiemodule wordt er gevraagd of men een lege presentatie wil maken, een presentatie maken op basis van een sjabloon of een bestaande presentatie wil openen. Men krijgt de keuze tussen verschillende layout-modellen en presentatiemedia (scherm, papier, overhead, slide) en verschillende overgangen.
Het is eenvoudig om nieuwe slides toe te voegen en te kiezen welk type slide men wenst. Een beetje zonde dat "Doube click to add picture" niet doet wat we verwachten, maar na het invoegen van een figurr worden we ruimschoots beloond: er zit niet alleen een schat aan cliparts verborgen, maar men kan ook het gedrag van de figuren bepalen, en met name wat er moet gebeuren als men op een figuur klikt. Het invoegen van een chart (grafiek) start de grafiekmodule van StarOffice op.
Interessant vind ik dat elke slide een tab krijgt, waardoor men zeer makkelijk van de ene naar de andere kan springen. Als men elk van de slides een naam geeft, wordt het overzicht van de slides zeer mooi.

Tekenpakket (StarDraw)

Met dit prettig en efficiënt aandoend pakket kan men complexe figuren tekenen. In het bijzonder heb ik prijs gesteld

dat men objecten met 3-D effect kan aanmaken en nadien roteren
eyedropper die toelaat om bepaalde kleuren te vervangen door andere kleuren - een hele klus met een andere pakketten.
de indrukwekkende lijst van ondersteuned bestandsformaten. Men kan zelfs opslaan als metafile (WMF)! Helaas kan men blijkbaar geen transparante GIFs opslaan, ook al kan men in presentaties wel transparante tekeningen opnemen.

HTML editor

Men kan in StarOffice HTML documenten aanmaken op precies dezelfde manier als men een document aanmaakt in de teksverwerker. De aangemaakte HTML code (standaard HTML 3.2, maar die ook styles bevat) ziet er zeer degelijk uit. Maar bovendien er is zelfs een ingebouwd hulpmiddel om klikbare beelden op te nemen die als kaarten kunnen fungeren, en een uitgebreide set aan formulierelementen. Omwille van de compatibiliteit is het wat spijtig dat metafiles niet geconverteerd worden naar GIF of JPEG.
Er is ook een module om frames mee aan te maken waarin men dan HTML pagina's in kan laten verschijnen.

Andere mogelijkheden

StarOffice bevat ook de mogelijkheden om macro's te maken. Daarvoor biedt het programma een IDE (ontwikkelomgeving) aan en ondersteunt StarBasic (een variant op VBA) en StarScript (een variant op Javascript). Er worden een aantal bibliotheken meegeleverd.

Bespreking

De gewenning aan de commerciële politiek van bepaalde bedrijven die de klanten altijd maar nieuwe versies van hun produkten laten kopen, doen ons verbaasd opkijken bij het bestaan en zo maar openlijk beschikbaar zijn van een gratis produkt. Dat dat gratis produkt daarbij ook nog werkt en degelijk is, is al helemaal te gek.
Het bestaan van ditzelfde produkt in dezelfde versie voor verschillende besturingssystemen, maakt het gebruik ervan natuurlijk alleen maar makkelijker. Men kan zeer makkelijk StarOffice gebruiken in een multiplatform omgeving.
De geïntegreerde desktop is misschien wat verwarrend in het begin, maar biedt twee ontegensprekelijke voordelen: alle documenten worden op dezelfde plaats op dezelfde manier weergegeven in de taakbalk, zonder dat men moet gaan zoeken in het menu Venster en anderzijds is er maar één openingsvenster, waardoor men niet eerst de desbetreffende applicatie (tekstverwerker, spreadsheet, database) moet openen.
De veelvuldigheid aan import- en exportfilters. Er zijn heel wat importfilters beschikbaar, en met name voor Microsoft Office (zowel documenten als sjablonen) en voor grafische bestanden. We moeten hierbij vaststellen dat er geen importfilter is voor Microsoft Access bestanden, wat niet echt te verwonderen is. Betreurenswaardig is wel het ontbreken van een importfilter voor Microsoft Works bestanden. Voor beiden moet er echter vermeld worden dat ook Microsoft bijzonder weinig conversie- of importmogelijkheden voorziet in de opeenvolgende versies van hun producten. Tenslotte ook dit nog: Chip vermeldt dat de StarOffice-importfilters niet zonder problemen zijn, en we hebben problemen vastgesteld met WordPerfect bestanden.
De dialoogvensters zijn allemaal van eigen makelij. In het begin is het misschien wat wennen en vooral dan visueel, maar het openingsvenster dat automatisch map- en bestandsgegevens aanvult met wat er op de schijf staat, dat is een echte vondst.
De HTML module kan frames aan en imagemaps. Bovendien is de code zeer degelijk en - niet onbelangrijk - gestandardiseerd.
StarOffice laat toe drie verschillende taalmodules tegelijk te installeren (bv. Engels UK, Nederlands en Frans). Het is wel een beetje spijtig dat er geen grammaticacontrole voorzien is.

Alles bij elkaar is er geen enkele reden waarom u ook deze suite niet zou proberen, en er mee gaan werken als u er makkelijk uw weg in vindt.