Espacio de tiempo desde la medianoche hasta el mediodía. A las dos de la mañana. (RAE 2002a)
Lo que deja abiertas las dos posibilidades. El Diccionario de dudas no menciona mediodía, medianoche, doce ni mañana. Tampoco Seco (1990) nos aclara al sujeto. Es el momento de verificar el uso en internet.
Entramos "las doce de la mañana" en el programa Copernic para averiguar cuántas veces "las doce de la mañana" se refiere a mediodía (12:00) y a medianoche (0:00). En las tablas que siguen sólo recogimos los casos en los que el contexto indica claramente de qué de los dos momentos se trata.
Para mediodía (12:00) conseguimos los 34 resultados siguientes:
| Dirección | País |
| http://guadalcanalsierranorte.com/fiestas.htm | es |
| http://starmedia.mifuturo.com/recetas/rm_dinero4.asp | x |
| http://usuarios.lycos.es/Balaguer/Actos.html | es |
| http://usuarios.lycos.es/ventrosa/enlasvillas/dia7villas.html | es |
| http://valverdedellerena.com/historia.htm | es |
| http://ve.invertia.com/noticias/noticia.asp?idNoticia=552815 | ve |
| http://websou.usal.es/sou/pius/zamora/turismo/sesanpro.htm | es |
| http://www.andalucia.cc/literaria/lavigadeohanes.html | es |
| http://www.antonioburgos.com/galeria/varios/arjona/feria/enganches2.html | es |
| http://www.antonioburgos.com/memorias/1997/09/memo091397.html | es |
| http://www.bbk.ac.uk/ibamuseum/texts/BN99-24.htm | uk |
| http://www.bercialdezapardiel.com/aldia6.htm | es |
| http://www.canalcadiztv.es/noticia.asp?valor=4&IdNoticias=3070 | es |
| http://www.ccn-naturisme.org/naturisme/sol_sin_riesgos.htm | es |
| http://www.culturaclasica.com/nuntii/octubre2002/IIISFI.htm | es |
| http://www.elbeso.cl/ElFestinBecquerMONTE.htm | es |
| http://www.eldia.es/2001-04-29/folclore/folclore0.htm | es |
| http://www.eldia.es/2001-04-29/folclore/folclore0prn.htm | es |
| http://www.geocities.com/portalarjonero/bendicion.htm | es |
| http://www.guiadejuegos.com/cuentanet/textos/EpkppluAFyvuYDQvis.shtml | x |
| http://www.labolsa.com/noticias/20020312133500 | es |
| http://www.march.es/NUEVO/FJM/CULTURALES/MUSICA/CONTENIDO%20MÚSICA_E.HTML | es |
| http://www.meridiano.com.ve/20020409/columnas/Columnas21.htm | ve |
| http://www.multimedios.org/docs/d001123/ | x |
| http://www.mundofree.com/maga/minusport138/cptoVela.PDF | es |
| http://www.noticias.com/noticias/2001/0110/n01101640.htm | es |
| http://www.paraula.org/632/632NOTICIAS.htm | es |
| http://www.quia.com/jg/169779list.html | es |
| http://www.sanesteban.com/ecomuseo/actividades.htm | es |
| http://www.sopde.es/ocio/semanasanta/cap35.html | es |
| http://www.tonytechno.com/bd/club/clubampli.asp?Id=230 | es |
| http://www.turismosevilla.org/ | es |
| http://www.veracruzdeutrera.es.org/Actividades.htm | es |
| http://www.xouba.com/coia/delcelta/Uefa2001.asp | es |
En cinco casos se trata claramente de medianoche (0:00):
| Dirección | País |
| http://www.centipede.org/spanish/eventyr.htm | es |
| http://www.iglesianavarra.org/hemeroteca/20011224.htm | es |
| http://www.laprensahn.com/socarc/0110/s08003.htm | hn |
| http://www.planetadeagostini.es/noticias&id=101894&s=1 | es |
| http://www.filosofia.org/his/1960hp08.htm | es |
Y en siete casos no pudimos determinar el momento de referencia:
| Dirección | País |
| http://www.geocities.com/TheTropics/9469/ayamont.htm | es |
| http://www.senado.es/tpubhtml/PC0193.html | es |
| http://www.masmar.com/noticias/html/13681.html | es |
| http://www.cartagena-virtual.com/proyectoanibal/principal.htm | es |
| http://www.mir.es/policia/prensa/020611_2.htm | es |
| http://www.andalunet.com/info_sevilla/visita_andalunet/coronacion_estrella.htm | es |
| http://www.caceresjoven.com/paginas/ssanta/ssanta2-2.html | es |
De conjunto de los datos recogidos, el 74 % se refiere a las 12:00, el 11 % a las 0:00 y en el 15 % de los casos la determinación ha sido imposible. Si no se cuentan estos últimos casos, en el 87 % de los casos se refiere a las 12:00 y el 13 % a las 0:00.
Aconsejamos entonces de reservar la expresión las doce de la mañana para las 12:00, siempre que se ponga algún índice suplementario para aclarar la referencia temporal.
1. f. Tiempo que hay desde mediodía hasta anochecer.Una búsqueda en Alltheweb.com nos enseña los datos siguientes:
2. f. Últimas horas del día
| # | % | |
| la una de la tarde | 4447 | 3.603873739 |
| las dos de la tarde | 18060 | 14.63592528 |
| las tres de la tarde | 29097 | 23.58037198 |
| las cuatro de la tarde | 17148 | 13.89683537 |
| las cinco de la tarde | 21618 | 17.51934843 |
| las seis de la tarde | 23807 | 19.29332631 |
| las siete de la tarde | 5121 | 4.150087119 |
| las ocho de la tarde | 3848 | 3.11844078 |
| las nueve de la tarde | 184 | 0.149114632 |
| las diez de la tarde | 20 | 0.016208112 |
| las once de la tarde | 3 | 0.002431217 |
| las doce de la tarde | 42 | 0.034037036 |
1. amanecer.
2. f. Tiempo posterior a la medianoche y anterior al amanecer.
3. f. Acción de madrugar.
Pero ¿hasta cuándo se usa madrugada y desde cuándo se empieza a usar mañana? Para saberlo, entramos "de la madrugada" y "de la mañana "en el programa de búsqueda de Copernic. Teniendo en cuenta que
también se recogen títulos de libros, poemas y canciones
se intenta evitar dobles referencias (lo que no siempre es posible)
se evitan dobles de títulos de libros, poemas y canciones
| "de la madrugada" | dirección |
|
1:00
|
http://webs.ono.com/usr003/marietta2/fotos_orense_todos.htm |
|
1:00
|
http://www.metabase.net/docs/cra-unah/00841.html |
|
1:00
|
http://www.mst.org.ar/as326/cacerolas.htm |
|
1:00
|
http://clanmusas.iespana.es/clanmusas/libro mirador2.htm |
|
1:00
|
http://www.clajadep.hpg.ig.com.br/be2.htm |
|
1:00
|
http://209.68.2.53/elnindus/patria/venseremos/cronica.html |
|
1:00
|
http://www.elcorreodirecto.com/sabes/alumnos/bru/sobresouthpark.htm |
|
1:00
|
http://icci.nativeweb.org/levantamiento2000/ips22enero.html |
|
1:00
|
http://www.weblaopera.com/articulos/arti19.htm |
|
1:00
|
http://www.elsambori.com/ |
|
1:00
|
http://www.aki.com.mx/article/articleview/2332/1/1/ |
|
1:00
|
http://www.granma.cubaweb.cu/temas9/articulo2.html |
|
1:20
|
http://www.seprin.com/foro/diciembre3/foro.cgi-ID=seprin&msg=4107&DOC=61.htm |
|
1:30
|
http://www.ocm.tvheaven.com/sintesis7.html |
|
1:30
|
http://aagc.dis.ulpgc.es/comunicados_prensa/leo01.htm |
|
1:30
|
http://www.websanfermin.com/web/13.htm |
|
1:30
|
http://www.noticiasnet.com.ar/ |
|
2:00
|
http://webcontenidos.labolsa.com/foro/mensajes/983274048 |
|
2:00
|
http://www.labolsa.com/foro/mensajes/995500741/ |
|
2:00
|
http://www.informesinversion.com/foro/mensajes/995500741/ |
|
2:00
|
http://servicios.diariosur.es/pg020501/suscr/malagaf17.htm |
|
2:00
|
http://www.nodo50.org/csca/palestina/mayed_25-10-01.html |
|
2:00
|
http://www.luis.salas.net/mr00010a.htm |
|
2:00
|
http://www.eldia.es/2001-09-15/sur/sur3.htm |
|
2:00
|
http://telva.elmundo.es/2002/07/18/espana/1186339.html |
|
2:00
|
http://www.pcbolsa.com/foro/mensajes/995500741 |
|
2:00
|
http://www.enlacelatino.de/archive/langenacht/langenachtmuseen2001.html |
|
2:00
|
http://www.drscrub.com/parent/en_espanol/adolescence_esp.html |
|
2:00
|
http://www.drscrub.com/parent/en_espanol/adolescence_esp_p3.html |
|
2:00
|
http://www.ciudadfutura.com/bitacora/carter/carter.htm |
|
2:00
|
http://www.paralibros.com/jonas/j10742n.htm |
|
2:30
|
http://www.arrakis.es/~aatwww/articulos/leonidas/antiguos.htm |
|
2:30
|
http://www.websanfermin.com/web/13.htm |
|
2:30
|
http://www.pamplona.net/esp/turismo/12.html |
|
2:45
|
http://www.plazamayor.net/salsaenmadrid/archtm/messages/5341.html |
|
3:00
|
http://www.eluniversal.com/2002/04/14/14042002_28999.html |
|
3:00
|
http://www.todomardelplata.com/notas/notascomp/C_4130.asp |
|
3:00
|
http://www.latinartmuseum.com/perpignan.htm |
|
3:00
|
http://www.ua.es/es/bibliotecas/sibyd/noticias/noticias02/noticia300402.html |
|
3:00
|
http://www.el-universal.com/2002/04/14/14042002_28999.html |
|
3:00
|
http://solare7.com/caracol/frio.html |
|
3:00
|
http://webcontenidos.labolsa.com/foro/mensajes/983274048 |
|
3:00
|
http://www.latinasaldesnudo.com/ |
|
3:00
|
http://www.elsambori.com/ |
|
3:00
|
http://80dias.blogspot.com/ |
|
3:00
|
http://webs.ono.com/usr002/herllo/malgusto/mendigo.htm |
|
3:00
|
http://www.comib.es/noticias/2002/not251002a.htm |
|
3:00
|
http://isisweb.com.ar/paul.htm |
|
3:00
|
http://www.terra.com.mx/noticias/articulogr/099483/ |
|
3:00
|
http://www.sur-madrid.com/ |
|
3:00
|
http://www.granma.cubaweb.cu/temas9/articulo2.html |
|
3:45
|
http://www.larazon.es/ediciones/anteriores/2002-08-24/noticias/noti_mad01.htm |
|
4:00
|
http://www.elcomercio.com/secciones.asp?seid=245 |
|
4:00
|
http://www.eldia.es/2001-03-15/criterios/criterios1.htm |
|
4:00
|
http://www.elcomercio.com.ec/secciones.asp?seid=245 |
|
4:00
|
http://www.elcomercio.com/secciones.asp?seid=245&suid=252 |
|
4:00
|
http://www.ruidos.org/prensa/2001feb/010224_Periodico_Extr.html |
|
4:00
|
http://www.elpais.es/ayuda/07ed.html |
|
4:00
|
http://tusforos.com/megustasmucho/123987/ |
|
4:00
|
http://marca.recoletos.es/montanismo/7cumbres/everest/010522.html |
|
4:00
|
http://www.cantabriainter.net/ampuero/ |
|
4:00
|
http://foros.hispavista.com/megustasmucho/123987 |
|
4:00
|
http://www.elcorreodirecto.com/sabes/alumnos/bru/sobresouthpark.htm |
|
4:00
|
http://www.ikerjimenez.com/escucha_el_misterio.htm |
|
4:00
|
http://www.granma.cubaweb.cu/2002/04/12/nacional/articulo12.html |
|
4:00
|
http://paraphernalia.surreally.net/ |
|
4:00
|
http://www.pcbolsa.com/foro/mensajes/1027580914 |
|
4:45
|
http://www.reportajes.cl/reportajes/reportajes/hitler/informe/augeycaida/inicio.htm |
|
4:57
|
http://www.aforo.com/destacados/Tarif.Plana/244.asp |
|
5:00
|
http://www.archimadrid.es/deleju/jmj/tablon/dias/paginas/10.htm |
|
5:00
|
http://www.elpais.es/ayuda/07ed.html |
|
5:00
|
http://www.badosa.com/bin/obra.pl?id=n133 |
|
5:00
|
http://odin.dep.no/odin/spansk/p10001917/p10001924/032091-991345/index-dok000-b-n-a.html |
|
5:00
|
http://www.rwor.org/a/v22/1080-89/1082/peru_s.htm |
|
5:00
|
http://www.archimadrid.es/deleju/jmj/tablon/dias/paginas/indice.htm |
|
5:00
|
http://www.carnavaldecadiz.com/Carnaval99/Adultos/La Guasa de Cadiz.htm |
|
5:00
|
http://www.el-mundo.es/metropoli/ocio/salas/salamusica1.html |
|
5:00
|
http://www.ikerjimenez.com/escucha_el_misterio.htm |
|
5:00
|
http://www.argentina.indymedia.org/news/2002/10/56190.php |
|
5:00
|
http://akifans.com/operaciontriunfo/files/otgiratriunfa.htm |
|
5:30
|
http://www.sfsu.edu/~cecipp/cesar_chavez/unapagina.htm |
|
6:00
|
http://noticias.reonda.com/archive/00034/ |
|
6:00
|
http://www.mundinteractivos.org/2000/03/01/madrid/01N0006.html |
|
6:15
|
http://foros.hispavista.com.do/megustasmucho/195200/ |
|
6:15
|
http://foros.hispavista.com/megustasmucho/195200 |
|
7:00
|
http://marca.recoletos.es/montanismo/7cumbres/everest/010522.html |
|
12:23
|
http://www.rose-hulman.edu/~delacova/dominican/balaguer-sepultado.htm |
| altas horas | http://www.terra.es/turismo/articulo/html/tur689.htm |
| altas horas | http://www.marca.es/edicion/noticia/0,2458,36432,00.html |
| altas horas | http://www.librecomunicacion.org/flc/elc1.html |
| altas horas | http://madrid.indymedia.org/article.pl?sid=02/04/22/2137257&mode=thread |
| altas horas | http://www.clubaterriza.com/turismo/articulo/html/tur689.htm |
| altas horas | http://karpov.ole.com/joven/articulo/html/jov707.htm |
| altas horas | http://www.heraldo.es/20020505/deportes/deportes37994.html?usu=466a1901c1aad98068499175b871bd39 |
| altas horas | http://www.terra.es/joven/articulo/html/jov707.htm |
| altas horas | http://www.artehistoria.com/historia/contextos/2760.htm |
| altas horas | http://www.segovia-sp.com/tertulia/index.htm |
| altas horas | http://www.alextur.net/Senderos/numero8/segura_leon/segura.htm |
| altas horas | http://www.a-1guia.com/page024.html |
| altas horas | http://www.terra.es/actualidad/terrorismo/historial/Mayo02/14/leypartidos.htm |
| elevadas horas | http://www.diariolarepublica.com/2002/auto/plantillas/8/15/plantilla_a.mv?registro=92 |
| primera hora | http://www.antonioburgos.com/enlaces/varios/mapa.html |
| primeras horas | http://www.tercera.cl/ |
| primeras horas | http://www.latercera.cl/ |
Para "de la mañana" los resultados son los siguientes:
| de la mañana | dirección |
|
2:00
|
http://www.red-latina.org/print.php?sid=626 |
|
2:00
|
http://argentina.informatik.uni-muenchen.de/tangos/msg00039.html |
|
2:00
|
http://www2.informatik.uni-muenchen.de/tangos/msg00039.html |
|
3:00
|
http://mikevillegas.tripod.com/tres.htm |
|
3:00
|
http://www.argentina.indymedia.org/news/2002/05/25633.php |
|
3:00
|
http://fifaworldcup.yahoo.com/es/020515/7/20d1.html |
|
3:30
|
http://www.webgrain.com/arte/JJRomero/jjr_0005.html |
|
4:00
|
http://www.iespana.es/lacomuna/viaje/EGIPTO2.htm |
|
4:00
|
http://burn.ucsd.edu/archives/chiapas-l/1998.04/msg00242.html |
|
5:00
|
http://www.ong-ptm.org/hondia.htm |
|
5:00
|
http://www.diariomedico.com/ultimas/not031199e.html |
|
5:00
|
http://www.iespana.es/lacomuna/viaje/EGIPTO2.htm |
|
6:00
|
http://www.lavisiononline.com/ |
|
6:00
|
http://www-ni.laprensa.com.ni/archivo/2001/noviembre/03/politica/politica-20011103-03.html |
|
6:00
|
http://www.lyricsofsongs.com/lyrics.cfm?song=4353&language=S |
|
6:00
|
http://www.ruidos.org/Prensa/2000jun/000612_Ideal.html |
|
6:00
|
http://www.cope.es/ |
|
6:00
|
http://fifaworldcup.yahoo.com/es/020515/7/20d1.html |
|
6:00
|
http://www.cancioneros.com/cancioneros/ctr.exe?NC=2438&FR=1 |
|
6:00
|
http://www.ruidos.org/Prensa/2001oct/011028_A24h.html |
|
6:00
|
http://www.radiodos.com/goodmor.htm |
|
6:00
|
http://www.maschistes.com/chiste.php3?id=787 |
|
6:00
|
http://www.clarin.com/diario/2000-09-19/s-04002.htm |
|
7:00
|
http://www.eurosur.org/futuro/fut47.htm |
|
7:00
|
http://www.sindominio.net/desalojolabo/comunic.html |
|
7:00
|
http://www.iespana.es/lacomuna/viaje/EGIPTO2.htm |
|
7:45
|
http://www.laprensahn.com/depoarc/0111/d10003.htm |
|
8:00
|
http://pinamar.elsector.com/ |
|
8:00
|
http://cmrp.pangea.org/Adarra.rtf |
|
8:00
|
http://www.internautas.org/indextodos.php |
|
8:00
|
http://www.infodisc.es/fraja/Inicio%20de%20la%20Busqueda.htm |
|
8:00
|
http://www.iespana.es/lacomuna/viaje/EGIPTO2.htm |
|
8:00
|
http://www.marben.com.ar/delarua/ |
|
8:00
|
http://www.imaginaria.org/shiva.htm |
|
8:15
|
http://www.cabrerafc.com.ar/ |
|
8:30
|
http://www.antonioburgos.com/memorias/1998/03/memo030798.html |
|
8:30
|
http://www.antonioburgos.com/enlaces/varios/mapa.html |
|
9:00
|
http://eltiempo.terra.com.co/coar/noticias/ARTICULO-WEB-NOTA_INTERIOR-36226.html |
|
9:00
|
http://averroes.cec.junta-andalucia.es/~11603063/revista8/picacho.htm |
|
9:00
|
http://www.galeon.com/pcflorida/dia1.html |
|
9:00
|
http://www.radiodos.com/goodmor.htm |
|
9:00
|
http://iralooo.galeon.com/Domingo.htm |
|
9:00
|
http://www.marben.com.ar/delarua/ |
|
10:00
|
http://www.galeon.com/pcflorida/dia1.html |
|
10:00
|
http://www.planetavirtual.com/bbs/debate02/589.html |
|
10:00
|
http://www.labolsa.com/foro/mensajes/1028384712 |
|
10:00
|
http://www.fadajedrez.com/ |
|
10:00
|
http://www.poesi.as/jsxx060.htm |
|
10:00
|
http://www.pballhunters.com/article1024.html |
|
10:00
|
http://www.cordobanexo.com.ar/APENOC.htm |
|
10:00
|
http://www.lacerca.com/Universidad 2002/ |
|
10:15
|
http://www.un.org/Depts/dhl/spanish/landmarks/amajors.htm |
|
11:00
|
http://www.portaltaurino.com/francia/arles.htm |
|
11:00
|
http://www.siboif.gob.ni/DOCS/leyes/valores/SIB-OIF-VII-54-99.htm |
|
11:00
|
http://www.analitica.com/va/arte/actualidad/2237439.asp |
|
11:00
|
http://www.imer.gob.mx/estaciones/xeqk.html |
|
11:00
|
http://www.laprensahn.com/portadas/0003/d08.htm |
|
11:00
|
http://www.siboif.gob.ni/DOCS/leyes/valores/SIB-OIF-VII-54-99.pdf |
|
11:00
|
http://www.bellavistaordesa.com/notas_diarias.htm |
|
11:00
|
http://www.diariojaen.es/ |
|
11:00
|
http://www.galeon.com/pcflorida/dia1.html |
|
11:45
|
http://www.cpnradio.com.pe/html/2002/03/22/1/954.htm |
|
12:00
|
http://www.cgt.es/index1.html |
|
12:00
|
http://onlae.terra.es/gordo.htm |
|
12:30
|
http://www.eldia.es/2001-09-22/folclore/folclore2prn.htm |
| primera hora | http://www.expansiondirecto.com/2001/01/25/tecnologia/stm.html |
| primera hora | http://www.seap.es/congresos/2001/ |
| primera hora | http://personales.com/espana/santander/antimakukiss/Yomismo.htm |
| primera hora | http://www.sepd.org/gaceta/noticias.htm |
| primeras horas | http://www.elbuenosaires.com.ar/Novak.htm |
Después de repartir los datos por franja horaria (el punto terminal
de cada franja no estando incluida en la misma), se obtienen los datos
siguientes:
| zona horaria | madrugada | mañana | frecuencia de uso de mañana (en %) |
| 0-1 |
-
|
||
| 1-2 |
17
|
0
|
|
| 2-3 |
18
|
3
|
14,28571
|
| 3-4 |
17
|
4
|
19,04762
|
| 4-5 |
17
|
2
|
10,52632
|
| 5-6 |
12
|
3
|
20
|
| 6-7 |
4
|
11
|
73,33333
|
| 7-8 |
1
|
4
|
80
|
| 8-9 |
0
|
10
|
100
|
| 9-10 |
0
|
6
|
100
|
| 10-11 |
0
|
9
|
100
|
| 11-12 |
0
|
10
|
100
|
| 12-13 |
1
|
3
|
75
|
| primera hora |
1
|
4
|
80
|
| primeras horas |
2
|
1
|
33,33333
|
| altas horas |
13
|
0
|
|
| elevadas horas |
1
|
0
|
De lo que deducimos: